5 Μυστικά για να Καταπολεμήσεις την Λανθασμένη Αντίληψη των “Αρνητικών” Συναισθημάτων

1049

Written by:

Παρόλο που υποστηρίζω και ενθαρρύνω τις νέες τάσεις της Θετικής Ψυχολογίας στην  σύγχρονη κοινωνία μας, θα ήθελα να δώσω έμφαση σε μια μεγάλη παρανόηση σχετικά με τα ανθρώπινα συναισθήματα, ιδιαίτερα με αυτά που ονομάζονται «αρνητικά».

Φυσικά, για να είμαστε δίκαιοι, αυτή η παρανόηση δεν ξεκίνησε λόγω της Θετικής Ψυχολογίας. Στην πραγματικότητα, έχει λάβει χώρα στις ανθρώπινες κοινωνίες για πολλές, πολλές δεκαετίες – και σε ορισμένες περιπτώσεις, για αιώνες.

Πριν ασχοληθούμε αυτή την παρανόηση, ας αναφέρουμε μερικά από τα αποκαλούμενα «αρνητικά» συναισθήματα. Τα τέσσερα βασικά είναι ο Φόβος, ο Θυμός, η Αηδία και η Θλίψη. Αυτά, σύμφωνα με τον επιστήμονα της Συναισθηματικής Νοημοσύνης Dr. Paul Ekman, θεωρούνται καθολικά συναισθήματα. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα ανθρώπινα όντα τα βιώνουν ανεξάρτητα από την προέλευση, τη γλώσσα, τον πολιτισμό, την ηλικία, το φύλο, την εκπαίδευση ή την κοινωνικοοικονομική τους κατάσταση. Κάποιοα από τα “υποπροϊόντα” αυτών των τεσσάρων συναισθημάτων είναι: το άγχος, η απογοήτευση, η θλίψη, η δυσαρέσκεια, η ματαίωση, ο φθόνος, η απαισιοδοξία, η πικρία κ.λπ.

Ένα άλλο σημαντικό αρνητικό συναίσθημα, που σπάνια συζητείται, είναι η ζήλεια. Αν και έχει αποδειχθεί ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη εξέλιξη, η ζήλεια υποτιμάται και επικρίνεται έντονα.

Πολλές συζητήσεις έχουν λάβει χώρα σχετικά με την σημασία του να επιτρέπουμε στον εαυτόν μας να εμπειράται και να κατανοεί τα συναισθήματά μας. Παρ ‘όλα αυτά, πολλοί άνθρωποι φαίνονται διστακτικοί και αβέβαιοι, όταν καλούνται να αντιμετωπίσουν τα πραγματικά συναισθήματά τους. Η γενική αντιμετώπιση μιας συντριπτικής πλειοψηφίας των ανθρώπων είναι να “μην δείχνουν κανένα συναίσθημα”.

Φράσεις όπως “οι άνδρες δεν κλαίνε”, “μην κάνεις σαν μωρό”, “δεν είσαι όμορφη, όταν θυμώνεις”, “δεν ντρέπεσαι να φοβάσαι;”, “η ζήλεια δεν είναι κολακευτική” βομβαρδίζουν τα μυαλά των ανθρώπων και τους αφήνουν να πιστέψουν ότι η απρόσκοπτη έκφραση των συναισθημάτων κάπως μειώνει την αυταξία τους.

Ακόμα και το γεγονός ότι χρησιμοποιούμε τη φράση «είμαι συναισθηματικός/η» για να περιγράψουμε κάποιον που εκφράζει συναισθηματικό φορτίο, αντί για να αναγνωρίζουμε την ανθρώπινη ικανότητα να εντοπίζει και να αξιολογεί συναισθήματα, σηματοδοτεί το βαθμό στον οποίο συνθλίβουμε τη συναισθηματική μας έκφραση, θεωρώντας το ως αρνητικό παρά ως θετικό γεγονός.

Αυτή η συναισθηματική καταστολή είναι η κύρια αιτία πολλών ψυχολογικών διαταραχών, όπως φοβίες, υπερβολικός θυμός, διαταραχή άγχους, κατάθλιψη, κρίσεις πανικού κ.ο.κ.

 

Η αλήθεια είναι ότι τα αρνητικά συναισθήματα είναι ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΟ να εκφράζονται. Τα ακόλουθα πέντε σημαντικά μυστικά αποκαλύπτουν για ποιόν λόγο είναι σημαντικό να επιτρέπεται το αρνητικό συναίσθημα να αποτελεί μέρος των καθημερινών μας εκφράσεων:

# 1. Τα “αρνητικά” συναισθήματα υπάρχουν για έναν πολύ σημαντικό λόγο: να μας ενημερώνουν ότι κάτι γύρω μας δεν προάγει την ποιότητα ζωής μας και ότι απαιτείται κάποια αλλαγή. Π.χ. θυμώνω όταν κάποιος μπαίνει στα προσωπικά μου όρια. Ο θυμός μου σηματοδοτεί αυτό το γεγονός και μου υπαγορεύει να ενεργήσω, για να προστατέψω τα όριά μου αμέσως. Με αυτόν τον τρόπο, προστατεύω ένα χώρο που είναι σημαντικός για εμένα και μπορώ να διατηρήσω μια αίσθηση ευεξίας που είναι σημαντική για τη συναισθηματική υγεία μου.

# 2. Τα “αρνητικά” συναισθήματα δεν λέγονται “αρνητικά” επειδή είναι κακά για εμάς. Ονομάζονται “αρνητικά” για να μας δείξουν ότι κάτι στη ζωή μας απαιτεί βελτίωση. Λειτουργούν σαν τις ενδείξεις ενός σόναρ. Και η παρουσία τους στη ζωή μας είναι ζωτικής σημασίας για την εξασφάλιση καλύτερης ποιότητας ζωής.

# 3. Τα αρνητικά συναισθήματα έρχονται σε διάφορες μορφές (θυμός, φόβος, αηδία, θλίψη κλπ.), Διότι κάθε ξεχωριστή κατηγορία αρνητικών συναισθημάτων έχει σκοπό να δηλώσει μια συγκεκριμένη κατάσταση που χρειάζεται να αντιμετωπίσουμε. Π.χ. ο φόβος προέρχεται από μια κατάσταση που μας κάνει να αισθανόμαστε άβολα ή απειλεί τη ζωή μας. Η αηδία προέρχεται από μια κατάσταση που μας θέτει σε κίνδυνο (π.χ. ένα χαλασμένο φαγητό). Η θλίψη αφορά στην αντιμετώπιση μιας απώλειας (από την απώλεια εργασίας έως την απώλεια ενός μέλους μιας οικογένειας) και ούτω καθεξής.

# 4. Υπάρχουν πολύ αποτελεσματικοί τρόποι να ακούσουμε τι μας λένε τα “αρνητικά” συναισθήματά μας και να συμμορφωθούμε με τις υπαγορεύσεις τους, χωρίς να γίνουμε αντικοινωνικοί ή προσβλητικοί απέναντι στους άλλους. Ευτυχώς, υπάρχουν συγκεκριμένες τεχνικές που μπορείτε να ακολουθήσετε, για να διαχειριστείτε αυτά τα συναισθήματα και τα αποτελέσματά τους. Οποιοσδήποτε έμπειρος ειδικός Συναισθηματικής Νοημοσύνης μπορεί να εκπαιδεύσει ένα άτομο, για να το κάνει αυτό.

# 5. Τη στιγμή που εργάζεστε παραγωγικά με ένα “αρνητικό” συναίσθημα, η έντονη παρουσία του στο σώμα και στη φυσιολογία σας υποχωρεί. Από την άλλη πλευρά, αν προσπαθήσετε να το αγνοήσετε – επειδή δεν είναι κοινωνικά αποδεκτό – θα έχετε την εσφαλμένη εντύπωση ότι έχει σταματήσει να επηρεάζει τη φυσιολογία σας. Δυστυχώς, η καταστολή του δεν κάνει τα σήματα του στο σώμα σας να εξαφανιστούν. Απλώς καλύπτονται ή καταστέλλονται. Αλλά εάν συνεχίσετε να καταπιέζετε τα αρνητικά σας συναισθήματα για μεγάλο χρονικό διάστημα, θα αρχίσουν να επεμβαίνουν στην φυσιολογία σας και μπορεί να προκαλέσουν ψυχοσωματικές διαταραχές. Σε μεγάλο χρονικό διάστημα αυτό μπορεί να προκαλέσει πραγματικές, οργανικές ασθένειες (π.χ. έλκος στην περίπτωση υπερβολικού άγχους).

Υπάρχουν πολλοί κοινωνικοί και ιστορικοί λόγοι που οδήγησαν στην λανθασμένη πεποίθηση ότι τα «αρνητικά» συναισθήματα είναι επιβλαβή για τον άνθρωπο και καλό είναι να μην εκφράζονται ελεύθερα. Ευτυχώς, η σύγχρονη Ψυχολογία ρίχνει επιστημονικό φως σε αυτήν την ιδέα και μας βοηθά να κατανοήσουμε τον ζωτικό ρόλο των συναισθημάτων μας σε ολόκληρο το φάσμα τους. Η αντίληψη και η κατανόηση του πλήρους φάσματος των συναισθημάτων μας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος μιας υγιούς Συναισθηματικής Νοημοσύνης. Δεν επιτρέπει μόνο σε κάθε άνθρωπο να αποκτά μία  δυναμική συμπεριφορά, αλλά μας επιτρέπει επίσης να ζήσουμε μια πιο υγιή, πιο ικανοποιητική ζωή.

Last modified: November 18, 2018

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

%d bloggers like this: